Met een lach en een traan!

Werken met een lach en een traan!
De keuze om onze biezen te pakken en het avontuur te zoeken in Cambodja is tot nu toe het op één na leukste wat we ooit gedaan hebben! (na trouwen natuurlijk) Toch zijn er vaak ook moeilijke momenten, het missen van vrienden en familie, het zien van de armoede en de enorme (steeds grotere) verschillen tussen ‘the have’s and the have-not’s’ maken het werken en leven hier soms moeilijk. Zo hoorde Edwin laatst dat één van de school-directeuren waar hij regelmatig mee werkt plotseling is overleden. Erg raar, want we hadden een paar dagen daarvoor nog gepraat over de schoolbibliotheek en plannen voor volgend schooljaar.
Om hem en zijn familie een laatste eer te bewijzen is Edwin samen met zijn collega Daniël en vertaler Torn naar de 7-daagse ceremonie gegaan. In Cambodja worden mensen vaak snel na hun dood gecremeerd, om de geesten goed te stemmen houden ze na 7 dagen een ceremonie, na 100 dagen doen ze dit nogmaals. Hoe mensen met de dood omgaan lijkt wel een weerspiegeling van de mate van armoede waarin ze leven. De dood lijkt hier veel dichter bij de mensen te staan en er gewoon bij te horen. Sommige families geven hun kind pas een naam na een paar jaar wanneer ze zeker zijn dat ze alle gevaren van het opgroeien overleven. Erg confronterend en toch ook bijzonder om bij deze ceremonie aanwezig te zijn.
In Cambodja nemen mensen giften mee naar een begrafenis: vaak geven ze rijst, wierrook, kaarsen, witte suiker en wat geld. Ook wij brachten dit mee, bij het overhandigen van de giften wordt je naam opgeschreven en gekeken hoeveel je precies geeft. Daarna wordt er door een microfoon een gebed op maximaal volume gescandeerd. Dan is het tijd om te eten, eerst was het nog wat onwennig maar na een tijdje kwamen de dorpsoudsten bij ons zitten. Naast gegeten wordt er ook flink gedronken op een begrafenis in Cambodja. De docent was zelf Khmer, maar getrouwd met een Bunong vrouw en liet 2 kinderen achter. Zijn vrouw was nog zwanger van een derde, vertelde zijn schoonvader. Hij vertelde ons ook dat hij in zijn hart erg verdrietig was, maar niet meer kon huilen na alle ellende die hij gezien had in de tijd van de Rode Khmer. Deze geschiedenis is erg verweven met de mensen die hier leven en langzaam maar zeker wordt ons duidelijk dat er geen enkele familie in Cambodja is die ervan gespaard is gebleven.
Na een indrukwekkende dag vertrokken we weer terug naar Sen Monorom. Gelukkig zijn er naast deze verdrietige momenten ook een heleboel vrolijke momenten die ons elke dag weer verbazen en verblijden.
Zo dacht Edwin laatst Kim te verrassen met westerse lekkernijen. Jeltje zou naar Phnom Penh gaan en kaas meenemen. De Cambodjaanse nanny van een Zweeds echtpaar in Sen Monorom heeft een bakkerszaakje aan huis waar ze lekker westers bruin brood bakt, dus tijd voor een verrassing: een lekkere Hollandse boterham met kaas voor Kim! (niet voor Edwin natuurlijk, rijst met vlees vindt hij prima voor ontbijt, lunch, avondeten en snack tussendoor!) Edwin had een ‘Noom Pang Thom’ besteld, een groot bruin brood a.u.b! Dit was niet tegen dovemans oren gezegd, het brood was enorm en bijna 3 kilo! Zoveel kaas had Edwin nu ook weer niet over laten komen! Maar toch erg lekker..
Maar ja, dit brood kan je natuurlijk niet eeuwig bewaren, dus tijd voor een ander goed Cambodjaans gebruik: eten delen! Brigitte (een anthropologe) was jarig, en wat is er nu een mooier cadeau in Sen Monorom, dan een stuk bruin brood! Nog 2 kilo te gaan... Gelukkig wilde onze landlord ook wel een stuk brood proeven. Zo gezegd zo gedaan, Edwin ging naar beneden met een lekker stuk (nog warm) bruin brood en een pot jam en probeerde in het Khmer uit te leggen dat dit iets is wat mensen in ‘protee Hoolong’ eten als ontbijt of lunch en als de landlord klaar was of hij zo vriendelijk zou willen zijn om de pot terug te geven!
Een half uur later kwam de landlord terug met een lach op zijn gezicht en een lege pot jam!!! (dat was niet helemaal de bedoeling) En? Wat vond u van de Nederlandse lunch? Paeim nah! (erg zoet) zei hij lachend en liep weer weg… Hij zal wel denken… gekke ‘Barang’ (buitenlanders)!
Het leven in Cambodja in een notendop… met een lach en een traan!

NB: Een paar uur na het schrijven van deze blog kregen we telefoon vanuit Nederland. Opa Otten was komen te overlijden. Erg raar om dit te horen. Om bij de crematie te zijn hebben we besloten om twee weken naar Nederland te gaan. In Nederland hebben we een fijn afscheid mee mogen maken samen met vrienden en familie. Wij zijn erg blij dat we erbij konden zijn.
Naast het afscheid van Opa hebben we ook een heleboel leuke momenten met familie en vrienden gehad. Bedankt hiervoor! Het was erg leuk om de kleine Jelle en Roos te zien samen met hun zwangere moeder. Ook het feestje met vrienden, de Nijmeegse vierdaagse, Tilburgse kermis en het weerzien van andere familieleden en vrienden was erg leuk! Inmiddels zijn we weer veilig terug in Cambodja. Om ons werk hier voort te zetten.
Het leven in Nederland… met een lach en een traan!