Nou oke dan, een olifantenblog ;-)

Helaas was mijn eerste weekend in Sen Monorom na onze geweldige vakantie in Australie, meteen een triest weekend. Ik zou op zaterdagochtend, inmiddels zo’n 5 weken geleden, heel even naar kantoor gaan om het een en ander te regelen en was nog met Jemma aan het ontbijten, toen zij een telefoontje kreeg van Plouk, onze hoofdmahout. Bob, onze mannetjesolifant, kon niet meer opstaan, nadat hij was gaan liggen om te slapen. Hij was de vorige dag al niet helemaal lekker geweest, weinig energie en zijn mahouts hadden hem bewust dicht bij ons basecamp gehouden en zouden hem op de zaterdag bananen geven voor wat extra energie. Olifanten slapen normal gesproken maar een uur of drie per nacht, de rest van de dag en nacht brengen ze voornamelijk etend door! Ook kunnen ze niet veel langer dan dat liggen, omdat hun lichaamsgewicht anders te lang op hun organen duwt. Het was dus zaak om Bob zo snel mogelijk overeind te krijgen.
Helaas was hij, doordat hij al had geprobeerd om op te staan, gaan glijden en lag nu op een helling. We hebben een ketting om zijn borst/buik gedaan, het andere eind aan een katrol in een boom. Nou zijn mannetjesolifanten niet bepaald makkelijk, en Bob al helemaal niet. Dus in plaats van mee te werken, toen we hem overeind proberen te trekken, protesteerde hij eigenlijk alleen maar en dat maakte alles een stuk moeilijker. We merkten ook al snel dat hij erg weinig energie had. Hij kon zijn hoofd niet eens meer optillen. Uren hebben we geprobeerd, uiteraard met rustpauzes voor Bob; maar we kregen hem niet omhoog. Aan het eind van de dag is hij helaas ingeslapen; heel rustig, hij hield ineens op met ademen.
Het is natuurlijk nogal lastig om midden in de jungle een doodsoorzaak vast te stellen,maar het lijkt erop dat zijn lichaam gewoon op was. Voordat Bob bij ons kwam heeft hij jarenlang keihard moeten werken, voornamelijk het dragen van flinke bomen die men hier kapt. (Ontbossing is een groot problem hier, zowel legaal als illegaal, maar dat is een onderwerp voor een andere blog). Ook had hij al bijna twee weken geen eten of drinken gehad toen Jack hem drieenhalf jaar geleden kocht en naar het project bracht. Bob is altijd aan de magere kant gebleven en zijn lichaam is nooit helemaal hersteld. Hij was nog maar 40 jaar oud, maar zijn lichaam kon niet meer.

Die avond is Plouk meteen met de dorpsoudsten van Putrom gaan praten. Olifanten zijn namelijk erg belangrijk in de Bunong cultuur en religie. Olifanten worden bijna gezien als mededorpelingen, ze horen er echt bij, dus het was erg belangrijk dat we Bob’s begrafenisrituelen goed zouden uitvoeren. Zodat de geesten van het bos en ook alle mensen in Putrom tevreden zouden zijn. Gelukkig besloten de dorpsoudsten dat Bob begraven mocht worden waar hij was overleden! Hem verplaatsen was zo goed als onmogelijk geweest, aangezien hij middenin het bos lag en Mondulkiri nou niet bepaald een platte provincie is!
Op zondag liep het hele dorp uit om Bob te zien en ons personeel, mannen en vrouwen, sloeg aan het graven. We konden geen graafmachine oid naar dit deel van het bos krijgen, dus alles moest met de hand gebeuren. Non-stop is er gegraven, urenlang, in de stromende regen. Ze hebben zo hard gewerkt, niet eens gestopt om te eten… en dat betekent wat in Azie! Voor dat het graven begon, hadden we nog twee korte ceremonies gedaan; één waarbij Bob fruit en bamboe in zijn mond kreeg voor tijdens de reis naar de geestenwereld en vervolgens nog een ceremonie om de bosgeesten gunstig te stemmen. Aan het eind vd dag is Bob met behulp van kettingen in zn graf gesleept en toen werd het donker. Zijn mahouts en nog een aantal andere mannen hebben ‘s nachts in het bos gekampeerd net als de nacht ervoor om de wacht te houden. Het had namelijk zomaar kunnen gebeuren dat iemand, die had gehoord van Bob’s overlijden, zijn enige slagtand zou komen stelen… Mensen zijn hier arm en ivoor is veel geld waard, ook al is het illegaal om erin te handelen. Wij zijn met zn allen terug naar het dorp gegaan, waar een aantal van de vrouwen grote pannen soep en rijst hadden gekookt, waar iedereen na zo’n lange dag wel behoefte aan had!

Zeven dagen na het overlijden, was het wederom tijd voor ceremonies. Samen met velen vd dorpelingen en ons personeel verzamelden we ons bovenop één vd mooie groene heuvels op het project. Daar was inmiddels al een waterbuffel geslacht en werd de ceremonie voorbereid. Toen met zn allen in optocht de jungle in naar Bob zn graf, dat er inmiddels netjes uitzag, doordat zijn mahouts de hele week hard gewerkt hadden om er veel zand en stenen op te storten. Bij zijn graf een ceremonie gedaan om zijn ziel, die voor het laatst terugkwam, te zegenen en op weg te sturen naar de geestenwereld. Alle ceremonies die we gedaan hebben, zijn precies dezelfde ceremonies die de Bunong doen bij het overlijden van een persoon. Dat zegt dus iets over hoe belangrijk olifanten voor ze zijn. Al met al was dit een erg gezellige dag; best fijn na zo’n verdrietige week. Voor het eerst waterbuffel gegeten; niet slecht! Dit werd natuurlijk weggespoeld met flinke hoeveelheden rijstwijn zoals dat hoort bij Bunong ceremonies.

Grootste zorg is nu Onion. Zij is één van onze vrouwtjes olifanten en was altijd samen met Bob. Ze volgde hem overal en heeft nooit vriendschap gesloten met andere vrouwtjesolifanten. Wat overigens helemaal niet normaal is! In het wild bestaan de grote kuddes olifanten uit vrouwtjes en jonge olifanten. Maar zodra de mannetjes volwassen zijn, verlaten ze de kudde en leven vervolgens alleen. Maar om de één of andere reden zijn Bob en Onion bevriend geraakt en nu is zij haar maatje kwijt . We waren even bang dat Onion in haar eentje ook niet verder zou willen. Het is bekend van olifanten dat ze kunnen sterven aan een gebroken hart! Omdat het zulke sociale dieren zijn, kunnen ze bij het overlijden van hun beste vriend ervoor kiezen om te stoppen met eten en uiteindelijk te sterven. Gelukkig is Onion blijven eten, maar we zien wel aan haar gedrag dat ze verdrietig en in de war is. Op het moment proberen we haar in één van onze andere groepen op te laten gaan, maar dat gaat langzaam. Soms zien we wat interactie tussen haar en voornamelijk Ruby, maar Onion kiest er ook vaak voor om alleen te zijn. We geven haar de tijd en ruimte om zelf te kiezen wat ze wil en de tijd zal leren of ze nieuwe vrienden maakt…

Natuurlijk was dit een verdrietige week, maar helaas hoort het overlijden van olifanten nou eenmaal bij dit werk. Veel van onze olifanten zijn in de zestig en/of hebben een zwaar leven gehad en ze hebben natuurlijk niet het eeuwige leven. Ik had het alleen nog nooit meegemaakt en het was best heftig om zo’n groot en sterk dier zo hulpeloos te zien. Maar het was ook mooi om ‘ons’ dorp zo samen te zien komen, bevestigd te zien wat we eigenlijk wel weten, dat dit dorp een enorm sterke samenhang heeft en de Bunong cultuur hier nog volop leeft.

Gelukkig gaat het met al onze andere olifanten hartstikke goed! Het is regenseizoen, dus de jungle barst bijna uit haar voegen, alles groeit als een gek en is supergroen. Er is dus meer dan genoeg olifanteneten en ze zijn dan ook allemaal lekker dik! Ik zeg altijd tijdens mijn tours: ‘het is een compliment als je een olifant dik noemt! Zo hoort een gezonde olifant eruit te zien’.