Een nieuwe bibliotheek

Afgelopen weekend vroeg Jeltje ons of wij misschien zin hadden om langs te komen bij de opening van een nieuwe bibliotheek bij één van de scholen die zij en Paul (andere VSO-er) ondersteunen. Daar hadden wij wel oren naar en maandag was het zover. De school hoort bij het dorpje Putrom, een Bunong dorp. Dit dorp is tevens het dorp waarvan het olifantenproject van Jack land huurt om de olifanten op rond te laten lopen. Een flink aantal mensen uit Putrom werkt ook op het project o.a. als mahout, kok en manusjes-van-alles.
Rond 8 uur kwamen we aan bij het schooltje. De kinderen zaten allemaal klaar in één van de twee lokaaltjes en ook de leraar en schooldirecteur stonden paraat. De rest van de gemeenschap liet nog even op zich wachten. Het was erg belangrijk dat zoveel mogelijk mensen uit het dorp zouden komen. Op die manier worden ze betrokken bij het schooltje en hopelijk gaan ze steeds meer het belang van onderwijs inzien en stimuleren ze hun kinderen naar school te gaan en boeken te lezen. Het nieuwe bibliotheekje is door VSO gefinancierd, maar is door de gemeenschap zelf gebouwd. Voor de feestelijke opening was er ook met VSO geld een varken gekocht (om op te eten uiteraard ;-)) en verder zouden de families uit het dorp ook het één ander aan eten bijdragen.
Nadat er meer mensen uit het dorp waren opgetrommeld (Tak, vertaler van Jeltje en Paul deed snel een rondje door het dorp op zijn motor), kon het officiële deel van de opening beginnen. Zoveel mogelijk mensen werden in het klaslokaaltje gepropt en vooraan zaten de schooldirecteur en wat andere belangrijke mannen, oa de commune chief. Om de beurt werden ze voorgesteld, waarop wij als publiek moesten applaudisseren! Daarna begon de schooldirecteur, die overigens een geweldig mooie goudkleurige riem met blinggesp omhad, met het voorlezen van het jaarrapport. Dit duurde erg lang en was saai, maar dat schijnt zo te horen bij officiële gelegenheden in Cambodja. Edwin had een plaatsje op een bankje weten te bemachtigen, maar ik ‘zat’ op heel smal plankje dat als een soort van verhoogde drempel dienst deed! Leuke daaraan was dat ik tussen veel vrouwen van het dorp zat, waarvan er veel hun baby hadden meegenomen en gewoon middenin in zo’n druk klaslokaal borstvoeding gaven. Ondertussen liepen er constant mensen in en uit het lokaal, renden de jongste kinderen rond met de honden en plaste er een klein jongetje over het tafeltje waar hij op zat! De andere belangrijke heren kwamen ook allemaal aan het woord en aan het eind wilde de directeur ook graag weer wat zeggen. Uiteindelijk mocht één van de andere leerlingen nog een stukje voorlezen. Wat er precies allemaal gezegd is, is ons ontgaan, daar is de taalbarrière te groot voor.
Na de speeches konden we eindelijk de benen strekken en begon het volgende deel van de dag. Een aantal van de kinderen had een toneelstukje voorbereid en dat voerden ze op in het andere lokaaltje van de school. Blijkbaar was het erg grappig, want de dorpelingen moesten elke keer hard lachen!
Vervolgens moest de bibliotheek op traditionele Bunong-wijze worden ingewijd met een korte ceremonie. Dit kwam erop neer dat er in de bibliotheek een soort knutselwerkje van takjes, veertjes, touw en stukjes rauw vlees tegen één van muren was geplaatst. De ouderen uit het dorp gingen daar omheen staan en er werd rijst gegooid en een vlam bijgehouden. Verder lag er op tafel een bord met een varkenskop en stond er een flesje met bloed. Wat er precies gebeurde en welke betekenis het had, is ons niet helemaal duidelijk geworden, het ging allemaal erg snel. Het zal ongetwijfeld iets met geesten te maken hebben, want daar geloven de Bunong sterk in. In elk dier, elke plant en ook in stenen huizen volgens de Bunong geesten en die moeten gunstig gestemd worden.
Na het ritueel was het tijd voor de alcohol! Hier waren we al voor gewaarschuwd… de Bunong zetten graag hun ceremonies kracht bij met erg sterke rijstwijn. Wij hadden dit allebei nog nooit meegemaakt of geproefd, dus waren eigenlijk best benieuwd! Als Barang kregen we als één van de eersten een glas in onze handen geduwd en toen moesten we dus wel proeven! En het was eigenlijk best wel heel erg lekker! En ook best wel heel erg sterk… Dus kleine slokjes nemen en nooit je glas helemaal leegdrinken, want dan schenken ze bij! Een andere mogelijkheid was om de rijstwijn recht uit de vaas te drinken waarin het wordt gemaakt. De bovenkant is afgedekt met bladeren. Met een lang rietje zuig je de rijstwijn vanaf de bodem van de vaas. Ook dit hebben we geprobeerd! En zo stonden we dus om 10.30 uur bovenop een heuvel in het mooie Mondulkiri een beetje aangeschoten te zijn!
Gelukkig was het eten onderweg! Alle mensen kwamen met borden, pannetjes, bakjes en bestek naar het schooltje, zodat we allemaal gezellig samen konden eten. Vanuit het dorp kwamen grote pannen met bobor (rijstsoep) richting het schoolgebouw. Verder was er nog een groentesoep en later kwamen er nog ganzenei-omeletjes, aubergine, nog een soep en een geroosterde poot van het door VSO gedoneerde varken op tafel! Het smaakte allemaal heerlijk, alleen is Bunong-eten wat pittiger dan Khmer-eten en daar had ik het wat moeilijk mee…. Enige optie: wegspoelen met rijstwijn! Een bijzonder gerecht was de auberginecurry. Deze wordt in een lang stuk bamboe gedaan en vervolgens op het vuur gaar gestoomd. Na het eten was er voor de kinderen ook wat ‘lekkers’ te drinken: gecondenseerde melk met water en limoen.
En toen was het tijd voor muziek! De instrumenten kwamen tevoorschijn: een soort gong in verschillende maten. Eén hand houden ze aan de achterhand, terwijl ze met hun andere vuist op de voorkant slaan. Edwin heeft het geprobeerd en na even oefenen kreeg hij er het juiste geluid uit, tot groot vermaak van alle dorpelingen!
Voor mij was het erg leuk om juist in dit dorp aanwezig te zijn bij de opening van een nieuwe bibliotheek. Omdat er zo’n 25 mensen uit dit dorp voor Jack werken, zag ik al snel wat bekende gezichten. Een aantal van de mahouts kwam tijdens hun lunchpauze ook even kijken en zo konden ze me voorstellen aan hun vrouwen en kinderen en ik hen aan mijn man!

Jeltje, Paul en Edwin hadden ’s middags nog het één en ander te doen op kantoor, dus tegen half 2 was het toch echt tijd om te gaan. We vonden het heel bijzonder om bij deze ochtend aanwezig te zijn. Het was een mooie manier om een andere kant van Cambodja te zien. Om bepaalde gebruiken van een etnische minderheid te zien; vooral ook omdat hun cultuur langzaam aan het verdwijnen is, omdat de Khmer-cultuur steeds meer overheerst. En natuurlijk was het goed om aanwezig te zijn bij een initiatief dat onderwijs stimuleert, de gemeenschap probeert te mobiliseren en de kinderen aan het lezen te krijgen! Ook geeft het zien van de successen van andere VSO-ers vertrouwen voor de toekomst dat Edwin ook nog veel van dit soort mooie momenten mee zal mogen maken!